Brandveiligheid in Appartementen

Voor een nieuw appartementsgebouw gelden de federale basisnormen (KB van 7 juli 1994), met aparte eisen voor lage (h < 10 m), middelhoge (10–25 m) en hoge gebouwen (h > 25 m), onder meer voor het trappenhuis (wanden minstens EI 60, deuren EI1 30) en voor de wanden rond lokalen met nachtbezetting. Voor bestaande gebouwen gelden de basisnormen niet: dat zijn lage gebouwen met een bouwaanvraag van vóór 1 januari 1998 en middelhoge en hoge gebouwen van vóór 26 mei 1995. Wel eist elk gewest rookmelders in elke woning, in Vlaanderen ook in elke gemeenschappelijke ruimte met een technische installatie. De burgemeester kan op advies van de brandweer bijkomende maatregelen opleggen.

Nieuw appartementsgebouw: wat eisen de basisnormen?

• Wanden rond appartementen: de wanden rond lokalen met nachtbezetting hebben EI 30 (één bouwlaag) of EI 60 (meerdere bouwlagen of onder het evacuatieniveau); de deuren in die wanden EI1 30.
• Trappenhuis: binnenwanden minstens EI 60. Op elke bouwlaag verloopt de verbinding met het trappenhuis via een deur EI1 30; in middelhoge gebouwen een zelfsluitende deur die in de vluchtzin opendraait.
• Kleine middelhoge gebouwen: met hoogstens 10 appartementen per binnentrappenhuis mag de appartementsdeur bij brand zelfsluitend zijn en tegen de vluchtzin opendraaien, als automatische branddetectie het trappenhuis en de zone bij de deur in elk appartement bewaakt.
• Hoge gebouwen: de gemeenschappelijke hal mag als sas van het trappenhuis dienen als er hoogstens 6 appartementen via die hal evacueren.
• Rookafvoer: bovenaan elk binnentrappenhuis zit een verluchtingsopening van minstens 1 m², met handbediening op het evacuatieniveau.
• Compartimenten: kleiner dan 2500 m². Een duplexappartement mag zich over twee bouwlagen uitstrekken.
• Parking: wanden EI 60 naar de rest van het gebouw; toegang via een sas (wanden EI 60, deuren EI1 30) of via een deur EI1 60.
• Melding en blusmiddelen: verplicht, maar welke middelen er komen, wordt in akkoord met de brandweer bepaald. De basisnormen leggen geen vast aantal blustoestellen per verdieping op. In middelhoge gebouwen is een muurhaspel pas nodig voor compartimenten groter dan 500 m².

Bestaand appartementsgebouw

• Federaal: geen algemene verplichting om een bestaand gebouw aan te passen, ook niet bij een verbouwing of bestemmingswijziging zonder uitbreiding. De burgemeester kan op advies van de brandweerzone wel voorschriften uit de basisnormen opleggen als richtlijn of code van goede praktijk.
• Vlaanderen: elke woning moet voldoen aan de brandveiligheidsvereisten van de Vlaamse Codex Wonen. Elk appartement heeft minstens één rookmelder per bouwlaag, en buiten de woningen is een rookmelder verplicht in elke ruimte voor gedeeld gebruik met een technische installatie (een vaste installatie met elektrische voeding of die warmte produceert).
• Brussel: sinds 1 januari 2025 rookmelders in elke woning. Voor renovaties, herbestemmingen en verbouwingen bestaan geen wettelijke brandvoorschriften; Brandweer Brussel legt via de vergunning voorwaarden op volgens een aanbevelingsdocument voor gebouwen met meerdere wooneenheden.
• Wallonië: elke woning heeft minstens één rookmelder per bouwlaag met een leefruimte, en twee op een bouwlaag van meer dan 80 m².
• Gemeente: gemeentelijke reglementen kunnen bijkomende eisen stellen. Vraag het na bij uw gemeente of brandweerzone.

Wie is verantwoordelijk: VME, syndicus of eigenaar?

• De vereniging van mede-eigenaars (VME) staat in voor het behoud en het beheer van het gebouw (Burgerlijk Wetboek, art. 3.86).
• De syndicus neemt de bewarende maatregelen en vertegenwoordigt de VME bij het beheer van de gemeenschappelijke delen (art. 3.89).
• Werken aan de gemeenschappelijke delen vragen normaal een tweederdemeerderheid, maar wettelijk opgelegde werken en werken tot behoud van het gebouw kunnen bij volstrekte meerderheid worden beslist (art. 3.88).
• De wet noemt brandveiligheid niet uitdrukkelijk; dat de brandveiligheid van de gemeenschappelijke delen bij de VME en de syndicus ligt, volgt uit deze taken. Voor de rookmelders in het appartement zelf is de eigenaar verantwoordelijk, of bij verhuur de verhuurder.